naar navigatie

Sneller zeilen door eenvoudige zeiltrim, deel I

18 februari 2010 - Tom Kerkhof

Veel mensen die een boot huren doen dat omdat ze lekker ontspannen rond willen varen, zonder zich daarbij druk te maken om de boot. Ditzelfde geldt voor toerzeilers, die zoals de naam al zegt vooral bezig zijn met lekker rond zeilen. Daarom houden zij zich nauwelijks bezig met de mogelijkheden om hun boot sneller en comfortabeler te laten zeilen. Dit komt omdat het trimmen van zeilen vaak wordt geassocieerd met wedstrijdzeilen, en wedstrijdzeilen denkt men, is niet ontspannend en al helemaal niet iets voor in de vakantie of op een vrije dag. Dat is jammer want het kan lonend zijn om je boot goed te trimmen. De voordelen van het trimmen van je toer- of huurboot worden in het komende stuk op een rij gezet.

Werking van zeilen

Zeilen zijn de motor van je boot. De zeilen bestaan vrijwel altijd uit een grootzeil en een fok/genua. Door de zeilen goed af te trimmen kan je ervoor zorgen dat de boot comfortabeler vaart wat prettiger is voor iedereen aan boord. Bijkomend voordeel is vaak dat je ook  nog eens sneller gaat waardoor je sneller bij je bestemming aankomt.

Het zeil werkt als een vleugel; door drukverschil aan beide kanten van het zeilen ontstaat er een versnelling wat resulteert in snelheid. Hoe boller het zeil is, hoe meer drukverschil oftewel voorwaartse snelheid er gecreëerd wordt. De snelheid van de boot wordt dus voor het grootste deel bepaald door de druk in de zeilen.

Zeiltrim voor weinig wind

Wanneer het niet zo hard waait zal je merken dat de boot zonder helling vaart en de snelheid niet zo hoog is. Je kan dan de zeilen boller maken waardoor er meer druk in de zeilen komt. Meer druk in de zeilen = meer snelheid. De boot zal waarschijnlijk iets meer gaan hellen en de snelheid zal wat oplopen. Het comfortabele zit hem in het feit dat als er meer druk in de zeilen zit, de boot meer geneigd is op één kant te blijven varen en dit is prettiger omdat de boot dan minder schommelt. Vooral bij weinig wind met een redelijke zeegang kan dit voor veel verbetering zorgen.

Zeiltrim voor meer wind

boot met teveel helling

Een beetje teveel helling? (foto van ncbob)

Er is ook een maar aan dit verhaal, er zijn namelijk genoeg situaties waarin je juist de boot wat minder schuin zou willen laten varen dus dan biedt extra bolling geen verbetering van de situatie. In deze gevallen moet je juist het tegenovergestelde doen; namelijk de bolling verminderen. Dit zorgt ervoor dat er minder druk in de zeilen komt waardoor de boot minder helt en het water niet meer door de gangboorden naar achter komt.

Bolling aanpassen


Figuur 1: bolling van de zeilen

De bolling van de zeilen regel je met de onderlijkstrekker (in het Engels wordt dit Outhaul genoemd). De onderlijkstrekker komt uit het eind van de giek en zit daar vast aan het zeil. Je kunt op die manier het hele zeil naar achteren trekken. In figuur 1 is aan de linkerkant te zien hoe het zeil van boven eruit ziet met de onderlijkstrekker los, en aan de rechterkant met de onderlijkstrekker strak. Met een rolgrootzeil is het echter een iets ander verhaal omdat de onderlijkstrekker dezelfde lijn is als de lijn waarmee je het grootzeil ontrolt. In dat geval zul je, na het grootzeil volledig uitgerold te hebben, de onderlijkstrekker weer wat moeten laten vieren om meer bolling te krijgen.

Balans in de boot

De beide zeilen hebben een verschillende invloed op de boot; het grootzeil laat de boot oploeven en de genua de boot afvallen. De kunst hierbij is dat boot zo vaart dat je eigenlijk niet hoeft te sturen. Want wat veel mensen zich niet realiseren is dat als de boot heel schuin gaat, hij automatisch wil oploeven wat gecorrigeerd moet worden met een stuurbeweging om in een rechte lijn te blijven varen. Juist deze stuurbeweging is datgene wat voorkomen moet worden omdat het roer de grootste rem is die een boot heeft. Het kan dus zo zijn dat je harder gaat terwijl je minder druk in de zeilen heeft, puur omdat je niet zoveel hoeft tegen te sturen en het roer niet dwars onder je boot staat.

Reven

reven van de zeilen
Figuur 2: resultaat van reven

Als het vlak maken van de zeilen nog steeds geen nut heeft kan je ook gaan reven. Dit houdt in dat je het zeiloppervlak gaat verminderen om minder druk in je zeilen te krijgen en dus minder schuin gaat. Figuur 2 geeft een indicatie van wat er verandert.

Denk er hierbij aan dat de boot in balans moet blijven. Voor goede zeileigenschappen zorg je ervoor dat de verhouding grootzeil/fok ongeveer gelijk blijft.

Meer zeiltrim…

Dit artikel krijgt nog een vervolg. Heb je een leuke suggestie voor deel II? Laat het weten door te reageren op dit artikel.

4 berichten over Sneller zeilen door eenvoudige zeiltrim, deel I

  1. Leerzame kost, dank je wel!!

  2. [...] Zie ook deel één van dit artikel over bolling en reven [...]

  3. Binnenkort komt er een tweede artikel over zeiltrim waarin dieper in de stof wordt ingegaan. Hier zullen telltales, de achterstag, de overloop en twist langskomen!

  4. Het gebruik van teltales en de achterstag spanning vind ik nog lastig